رشد ۶۷ درصدی حواله‌های روسیه به باکو / مسیرهای مالی همچنان فعال است

بر اساس جدیدترین آمار رسمی بانک مرکزی جمهوری آذربایجان، انتقالات پولی اشخاص حقیقی از روسیه در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ با رشد ۶۷.۳ درصدی همراه شده و به ۳۵۶.۶ میلیون دلار رسیده است.

این افزایش در شرایطی ثبت شده که اقتصاد روسیه همچنان با تحریم‌های گسترده نظام مالی غرب مواجه است و فعالیت سامانه «زولوتایا کورونا» (Zolotaya Korona)، یکی از کانال‌های اصلی انتقال پول میان دو کشور، در آذربایجان متوقف شده است. با وجود این محدودیت‌ها، جریان مالی میان کارگران مهاجر و خانواده‌هایشان از مسیرهای جایگزین ادامه پیدا کرده است.

روسیه؛ منبع اصلی رشد ورود ارز

مجموع پولی که افراد حقیقی از سراسر جهان در شش ماه نخست سال به آذربایجان فرستاده‌اند، با رشد ۴۰.۲ درصدی به ۷۴۸.۵ میلیون دلار رسید. در مقابل، خروج وجوه از کشور با کاهش ۱۲.۷ درصدی، در سطح ۲۰۷.۸ میلیون دلار قرار گرفت.

به این ترتیب، تراز خالص انتقالات مالی اشخاص حقیقی به ۵۴۰.۶ میلیون دلار رسید.

در میان کشورهای مبدأ، روسیه، ترکیه و ایرلند بیشترین نقش را در افزایش ورودی ارز داشته‌اند. مسکو با وجود ادامه جنگ اوکراین و سخت‌گیری‌های بیشتر در سیاست مهاجرتی، همچنان یکی از اصلی‌ترین بازارهای کار برای شهروندان آذربایجانی به شمار می‌رود.

در سوی دیگر، پول انتقال‌یافته از آذربایجان به روسیه حدود ۱۰ درصد کاهش یافته و به ۲۰ میلیون دلار رسیده است. این اختلاف نشان می‌دهد در این دوره، جریان مالی میان دو کشور به شکل محسوسی به نفع آذربایجان بوده است.

جهش هفت‌برابری انتقال پول از ایرلند

ایرلند یکی از چشمگیرترین تغییرات را در میان کشورهای مبدأ ثبت کرده است. مجموع مبالغ منتقل‌شده از این کشور در نیمه نخست ۲۰۲۵ تنها ۵.۸ میلیون دلار بود؛ رقمی که یک سال بعد با رشدی بیش از هفت برابری به ۴۲.۹ میلیون دلار رسید.

این افزایش در حالی رخ داده که تعداد مجوزهای کار صادرشده برای اتباع آذربایجان در ایرلند بسیار محدود بوده است. در کل سال ۲۰۲۵ تنها ۵ مجوز و در ماه‌های سپری‌شده از سال ۲۰۲۶ نیز ۷ مجوز رسمی صادر شده است.

این مجوزها همگی به مشاغل تخصصی در حوزه فناوری اطلاعات و تولید نرم‌افزار اختصاص داشته‌اند. اختلاف میان تعداد محدود نیروی کار رسمی و حجم انتقالات، این احتمال را مطرح می‌کند که درآمد بالای متخصصان شاغل در این حوزه یا تراکنش‌های مرتبط با شرکت‌های چندملیتی مستقر در ایرلند، بخشی از این رقم را توضیح دهد.

تغییر موازنه مالی با گرجستان

روند انتقال پول میان آذربایجان و گرجستان نیز طی سال‌های اخیر تغییر کرده است. در شش ماه نخست ۲۰۲۶، وجوه واردشده از گرجستان با رشد ۴۱ درصدی به ۲۵.۴ میلیون دلار رسید، در حالی که انتقالات در جهت مخالف ۱۵.۳ درصد کاهش یافت و به ۱۱.۷ میلیون دلار رسید.

این ارقام با وضعیت پنج سال قبل تفاوت قابل توجهی دارد. در نیمه نخست ۲۰۲۱، شهروندان آذربایجانی ۳۷.۲ میلیون دلار به گرجستان فرستاده بودند، اما تنها ۹.۶ میلیون دلار از این کشور وارد آذربایجان شده بود.

مقایسه دو دوره نشان می‌دهد میزان پول ورودی از گرجستان طی پنج سال بیش از ۲.۶ برابر شده است.

نقش اشتغال خارجی در جریان ارز

افزایش ورودی پول از روسیه، ترکیه، گرجستان و ایرلند، در کنار کاهش خروج منابع، باعث شده تراز خالص انتقالات اشخاص حقیقی به ۵۴۰.۶ میلیون دلار برسد.

تداوم جایگاه روسیه در این جریان، نشان‌دهنده اهمیت اشتغال خارجی برای بخشی از شهروندان آذربایجانی است. همزمان، رشد مبالغ انتقال‌یافته از ایرلند و افزایش ورودی از گرجستان، از گسترش مقاصد درآمدی خارج از محور سنتی روسیه حکایت دارد.

در مجموع، داده‌های نیمه نخست سال ۲۰۲۶ تصویری از افزایش ورود منابع ارزی به آذربایجان ارائه می‌کند؛ جریانی که هم از بازارهای کار سنتی منطقه و هم از مسیرهای جدیدتر اروپایی تغذیه می‌شود.